Hơn 30% người lao động Việt Nam ở các đô thị lớn đang có ít nhất một nguồn thu nhập phụ từ internet. Con số này tăng gấp đôi so với năm 2020ếmtiềnonlineKhithunhậpphụtrởthànhnguồnsốngcủanhiềungườiViệchụp ảnh đẹp， theo khảo sát của một nhóm nghiên cứu độc lập tại TP.HCM. Chị Nguyễn Thị Hoa， 34 tuổi。nhân viên văn phòng tại quận 7， bắt đầu bán hàng qua Facebook Marketplace từ tháng 3 năm ngoái. Mỗi tháng， chị kiếm thêm 4-5 triệu đồng từ việc bán quần áo trẻ em. "Lương chính chỉ đủ trả tiền nhà và học phí cho con. Số tiền này giúp tôi trang trải tiền điện， nước và xăng xe"， chị Hoa nói.Kiếm tiền online không còn là trào lưu nhất thời. Nó đã trở thành một phần trong chiến lược tài chính của nhiều gia đình trẻ. Theo báo cáo của một nền tảng thanh toán số tại Việt Nam， số giao dịch từ các cá nhân bán hàng online tăng 67% trong quý I năm 2024 so với cùng kỳ. Các hình thức phổ biến gồm bán hàng qua mạng xã hội， làm nội dung trên TikTok và YouTube， nhận việc freelance trên các nền tảng như Vlance hay Upwork， và tham gia các chương trình tiếp thị liên kết. Anh Trần Văn Đức。
28 tuổi， ở Hà Nội， kiếm được trung bình 12 triệu đồng mỗi tháng từ việc dạy tiếng Anh online cho học viên nước ngoài. "Tôi bắt đầu với một chiếc laptop cũ và tai nghe 200 nghìn. Sau sáu tháng， tôi có đủ khách để nghỉ việc công ty"， anh Đức chia sẻ. Tuy nhiên， không phải ai cũng thành công nhanh chóng. Chị Lê Thu Trang， 26 tuổi， ở Đà Nẵng， đã thử bán mỹ phẩm qua livestream trong bốn tháng nhưng chỉ thu về chưa đến 2 triệu đồng. "Tôi học được rằng kiếm tiền online cần thời gian và kỹ năng， không phải cứ đăng bài là có tiền"， chị Trang nói.Điều đáng chú ý là nhiều người trẻ đang chuyển từ làm thêm sang làm chính. Một khảo sát nhỏ với 200 người trong độ tuổi 22-35 tại TP.HCM cho thấy 18% đã nghỉ việc toàn thời gian để tập trung vào các dự án online. Họ chấp nhận thu nhập không ổn định trong giai đoạn đầu để đổi lấy tự do thời gian và không bị giới hạn địa lý. Anh Nguyễn Hoàng Long， 31 tuổi， từng làm kế toán cho một công ty xuất nhập khẩu. Anh bắt đầu bán khóa học Excel online từ tháng 6 năm 2023. Đến tháng 1 năm 2024， thu nhập từ khóa học đã gấp ba lần lương cũ. "Tôi không quảng cáo rầm rộ. Tôi chỉ trả lời các câu hỏi trên diễn đàn và gắn link khóa học. Khách tự tìm đến"， anh Long kể. Cách làm này cho thấy kiếm tiền online hiệu quả thường đến từ việc giải quyết một vấn đề cụ thể。không phải chạy theo xu hướng.Mặt trái của xu hướng này cũng lộ rõ. Không ít người bị lừa đảo bởi các mô hình đa cấp trá hình hoặc các khóa học "kiếm 100 triệu mỗi tháng" với chi phí vài chục triệu đồng. Công an TP.HCM ghi nhận 47 vụ lừa đảo liên quan đến kiếm tiền online trong quý IV năm 2023， tăng 22% so với quý trước. Nạn nhân thường là sinh viên， người mới tốt nghiệp hoặc phụ nữ sau sinh. Họ bị hấp dẫn bởi lời hứa thu nhập cao mà không cần kỹ năng. Thực tế， kiếm tiền online bền vững đòi hỏi kiến thức về nền tảng， kỹ năng giao tiếp và khả năng quản lý thời gian. Chị Hoa。người bán quần áo trẻ em， cho biết chị mất ba tháng đầu để học cách chụp ảnh， viết mô tả và xử lý đơn hàng. "Không có công thức chung. Mỗi người phải tự tìm ra cách phù hợp với mình"， chị nói.Nhìn từ góc độ kinh tế， kiếm tiền online đang tạo ra một lớp lao động mới: linh hoạt。đa kỹ năng và ít phụ thuộc vào địa điểm. Nhưng nó cũng đặt ra câu hỏi về bảo hiểm xã hội， thuế thu nhập và quyền lợi lao động. Hiện tại， phần lớn người kiếm tiền online tự xử lý các khoản này， dẫn đến rủi ro khi ốm đau hoặc gặp sự cố. Một số nền tảng lớn đã bắt đầu cung cấp gói bảo hiểm cho người bán hàng， nhưng chưa phổ biến. Với đà tăng trưởng hiện tại， dự báo đến năm 2026， cứ năm người lao động trẻ ở thành thị thì có một người có thu nhập chính hoặc phụ từ internet. Điều đó đồng nghĩa với việc kiếm tiền online không còn là lựa chọn cá nhân đơn thuần， mà đã trở thành một phần của thị trường lao động Việt Nam.
