Hơn 1ạmbảovệdữliệucánhângiatăngNgườidùngViệtđốimặtrủirotừchínhthóiquencủamìphở bò hôm nay，2 triệu tài khoản người dùng Việt Nam bị rao bán trên các diễn đàn hacker trong nửa đầu năm 2025. Con số do Hiệp hội An ninh mạng quốc gia công bố không chỉ là thống kê khô khan. Nó phản ánh một thực tế nhức nhối: nhiều người vẫn chưa coi bảo vệ dữ liệu cá nhân là việc phải làm mỗi ngày， mà chỉ là câu chuyện của các công ty công nghệ lớn hay những vụ bê bối xa xôi.Hồi tháng 3， một nhân viên văn phòng tại Hà Nội tên H. nhận cuộc gọi từ kẻ mạo danh công an。đọc chính xác số căn cước， địa chỉ nhà và cả tên ngân hàng anh đang dùng. Hắn yêu cầu anh cung cấp mã OTP để "xác minh tài khoản". H. suýt chuyển tiền nếu không kịp nhớ lời cảnh báo của đồng nghiệp. Điều đáng nói: toàn bộ thông tin của H. từng được anh thoải mái chia sẻ khi đăng ký dịch vụ giao hàng， mua sắm online， rồi bị các đơn vị này bán lại cho bên thứ ba mà không hề thông báo. Bảo vệ dữ liệu cá nhân không còn là khẩu hiệu. Nó là lá chắn duy nhất giữa anh và những kẻ lừa đảo chuyên nghiệp.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân có hiệu lực từ tháng 7/2024， yêu cầu mọi tổ chức thu thập dữ liệu phải có sự đồng ý rõ ràng của chủ thể. Nhưng thực thi lại là chuyện khác. Một khảo sát độc lập của Đại học Kinh tế TP.HCM cho thấy 68% ứng dụng di động phổ biến tại Việt Nam vẫn tự động thu thập danh bạ， vị trí và lịch sử trình duyệt mà người dùng không hề hay biết. Các cơ quan quản lý đã xử phạt hành chính 14 doanh nghiệp từ đầu năm， với tổng số tiền hơn 7 tỷ đồng. Mức phạt ấy có đủ sức răn đe?Tôi không chắc. Khi lợi nhuận từ việc bán dữ liệu lớn hơn nhiều lần số tiền bị phạt。bảo vệ dữ liệu cá nhân sẽ vẫn bị xem là gánh nặng tuân thủ， chứ chưa phải ưu tiên đạo đức.Người dùng cũng không hoàn toàn vô can. Thói quen dùng một mật khẩu cho mọi tài khoản。nhấp vào đường link lạ vì tò mò， hay cài ứng dụng ngoài chợ Google Play – những hành vi ấy đang tự trao chìa khóa dữ liệu cho kẻ xấu. Một chuyên gia an ninh mạng tại TP.HCM kể với tôi: "Nhiều người mất tài khoản ngân hàng chỉ vì đặt mật khẩu là ngày sinh của con. Họ không biết rằng bảo vệ dữ liệu cá nhân bắt đầu từ những thứ nhỏ nhất." Anh nói thêm， các cuộc tấn công giờ không còn thô sơ. Kẻ gian dùng AI để dò đoán mật khẩu， phân tích hành vi và gửi tin nhắn lừa đảo được cá nhân hóa đến từng nạn nhân.Vậy giải pháp nằm ở đâu?Không thể chỉ trông chờ vào luật hay công nghệ. Cần một cách tiếp cận từ giáo dục. Các trường học nên dạy trẻ em về quyền riêng tư số ngay từ cấp hai， thay vì để đến khi bị lừa mất tiền mới cuống cuồng tìm hiểu. Doanh nghiệp phải chịu trách nhiệm giải trình rõ ràng về cách họ dùng dữ liệu， chứ không thể có những điều khoản dài dằng dặc mà chẳng ai đọc. Và mỗi cá nhân。
hãy coi bảo vệ dữ liệu cá nhân như việc khóa cửa nhà trước khi ra ngoài. Đơn giản， nhưng sống còn.
