Nợ xấu nội bảng của toàn hệ thống ngân hàng Việt Nam đã vượt 4ảnlýnợKhingânhàngsiếtchặtdoanhnghiệpnhỏloayhoaytìmlốithoáhành hôm nay，5% vào cuối quý III/2024， mức cao nhất kể từ năm 2019. Con số này chưa phản ánh hết thực tế bởi nhiều khoản nợ đang được cơ cấu lại theo Thông tư 02。nhưng nó đủ để thấy áp lực quản lý nợ đang đè nặng lên cả người vay lẫn tổ chức tín dụng. Tôi có dịp ngồi với một chủ doanh nghiệp cơ khí nhỏ ở Bình Dương tuần trước. Anh kể: “Tháng 4 vừa rồi， ngân hàng gọi lên họp. Họ không cho vay mới， còn yêu cầu trả bớt 20% dư nợ trong vòng ba tháng. Tôi phải bán một phần máy móc để xoay tiền， nhưng vẫn chưa đủ”Câu chuyện của anh không cá biệt. Khảo sát của một công ty kiểm toán độc lập với 300 doanh nghiệp nhỏ và vừa tại TP.HCM cho thấy 62% trong số họ gặp khó khăn trong việc trả nợ đúng hạn trong sáu tháng qua. Điều đáng nói là phần lớn các khoản vay này đều có tài sản thế chấp， nhưng giá trị tài sản đang giảm. Một cán bộ tín dụng tại một ngân hàng cổ phần lớn thừa nhận: “Chúng tôi buộc phải phân loại nợ chặt hơn. Một khoản vay từng được xếp nhóm 1 giờ có thể bị đẩy xuống nhóm 2 chỉ vì dòng tiền về chậm vài ngày” Quản lý nợ giờ không còn là chuyện của riêng bộ phận kế toán， mà trở thành bài toán sống còn của cả doanh nghiệp lẫn nhân viên tín dụng.Trong bối cảnh đó， nhiều doanh nghiệp bắt đầu tìm đến các giải pháp quản lý nợ chủ động hơn. Một số chuyển sang sử dụng phần mềm theo dõi công nợ để nắm rõ ngày đến hạn， tránh bị động. Nhưng phần mềm chỉ là công cụ. Vấn đề gốc rễ nằm ở kế hoạch dòng tiền. Chị Lan， kế toán trưởng một công ty thực phẩm ở Hà Nội， chia sẻ: “Trước đây tôi chỉ lập báo cáo công nợ vào cuối tháng. Giờ tôi cập nhật mỗi tuần。và gọi điện cho từng khách hàng lớn trước ngày đáo hạn ít nhất năm ngày. Cách này giúp giảm hẳn tình trạng nợ quá hạn” Cách làm của chị Lan không mới， nhưng nó hiệu quả vì nó xuất phát từ thực tế thay vì lý thuyết.Về phía ngân hàng， việc siết chặt quản lý nợ cũng đang tạo ra những hệ lụy không nhỏ. Nhiều doanh nghiệp có lịch sử tín dụng tốt bỗng dưng bị từ chối giải ngân vì chính sách thẩm định khắt khe hơn. Một giám đốc ngân hàng thương mại cổ phần nói thẳng: “Chúng tôi phải bảo vệ vốn. Nếu cho vay mà không thu hồi được thì cả hai bên cùng khổ” Nhưng ông cũng thừa nhận rằng việc đánh đồng mọi khách hàng vào một rổ rủi ro là thiếu công bằng. Một số doanh nghiệp phải xoay sang vay nóng bên ngoài với lãi suất 2-3%/tháng， làm bài toán quản lý nợ càng thêm phức tạp.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi cho rằng quản lý nợ hiệu quả không chỉ là trả đúng hạn. Nó là sự cân bằng giữa việc duy trì thanh khoản và giữ được mối quan hệ với đối tác. Một doanh nghiệp có thể trả nợ đúng hạn nhưng luôn trong trạng thái căng thẳng vì không có dự phòng. Ngược lại， có những đơn vị chấp nhận chậm vài ngày nhưng chủ động thương lượng với ngân hàng để gia hạn， và họ vẫn giữ được uy tín. Điều quan trọng là minh bạch thông tin và giao tiếp sớm. Đừng đợi đến khi ngân hàng gọi mới trình bày kế hoạch. Hãy gọi trước. Đó là bài học tôi rút ra từ chính những người đang vật lộn với nợ mỗi ngày.