Mỗi nămÁplựcluyệnthiđạihọcKhihọcsinhViệtNamchạyđuatừngđiểmsốcơm niêu mới nhất， cứ vào độ tháng 3， tháng 4， không khí tại các trường THPT trên cả nước lại nóng lên lạ thường. Không phải vì thời tiết， mà vì kỳ thi tốt nghiệp THPT và xét tuyển đại học đang đến gần. Luyện thi đại học từ lâu đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống học đường Việt Nam. Tại một lớp học thêm ở quận Cầu Giấy， Hà Nội。tôi chứng kiến cảnh hơn 40 học sinh chen chúc trong căn phòng chật hẹp， mỗi em một chồng sách tham khảo dày cộp. Cô giáo dạy Toán nói vọng xuống: 'Các em phải làm hết 50 đề trong tháng này， không thì không kịp đâu.' Không khí căng thẳng đến mức tôi cảm nhận rõ từng tiếng thở dài.Thực tế， luyện thi đại học không chỉ là câu chuyện của riêng học sinh lớp 12. Nhiều em bắt đầu từ năm lớp 10， thậm chí lớp 9， với đủ lò luyện thi từ online đến offline. Một phụ huynh ở TP.HCM chia sẻ: 'Con tôi học thêm 5 môn， mỗi tuần 15 ca， chi phí gần 10 triệu đồng/tháng. Nhưng không học thì sợ con thua bạn bè.' Con số thống kê từ Bộ Giáo dục cho thấy， hơn 70% học sinh cuối cấp tham gia ít nhất một lớp luyện thi đại học. Điều đáng nói， nhiều em rơi vào trạng thái kiệt sức。mất ngủ， lo âu. Bác sĩ tâm lý Nguyễn Thị Hòa tại Bệnh viện Nhi Trung ương cho biết， số lượng học sinh đến khám vì stress thi cử tăng gấp đôi trong 3 năm trở lại đây.
Vậy luyện thi đại học có thực sự hiệu quả?Không thể phủ nhận nó giúp học sinh hệ thống kiến thức。làm quen dạng đề. Nhưng cách luyện thi nhồi nhét， học thuộc lòng máy móc lại phản tác dụng. Tôi từng gặp một nam sinh ở Nghệ An， em đỗ vào một trường đại học top đầu với điểm số gần tuyệt đối. Nhưng khi vào năm nhất， em thú nhận: 'Em không hiểu bản chất， chỉ nhớ công thức để làm bài. Giờ học đại học em như người mất gốc.' Câu chuyện này không hiếm. Nhiều trường đại học phải mở lớp phụ đạo cho tân sinh viên vì kiến thức nền quá yếu， dù điểm thi đầu vào rất cao.Một góc nhìn khác từ chính các thầy cô giáo. Cô Trần Mai Phương， giáo viên Ngữ văn tại một trường THPT ở Đà Nẵng， thẳng thắn: 'Luyện thi đại học đang bị thương mại hóa. Trung tâm nào cũng hứa hẹn đỗ 100%， nhưng họ đâu cam kết con em mình hiểu bài. Học sinh bị biến thành cỗ máy giải đề.' Cô cũng thừa nhận， áp lực từ phụ huynh và nhà trường khiến giáo viên đôi khi phải chạy theo thành tích. Trong khi đó， một số bạn trẻ chọn con đường khác: du học nghề， khởi nghiệp sớm。hoặc học đại học online. Họ không phủ nhận tầm quan trọng của luyện thi đại học， nhưng cho rằng nó không phải con đường duy nhất.Nhìn từ góc độ cá nhân， tôi thấy luyện thi đại học giống như một cuộc đua marathon mà không có đích thực sự. Điểm số cao， trường top， nhưng nhiều bạn trẻ tốt nghiệp ra trường vẫn thất nghiệp hoặc làm trái ngành. Vấn đề không nằm ở việc luyện thi， mà ở cách chúng ta luyện thi. Nếu học sinh được hướng dẫn tư duy phản biện， kỹ năng tự học thay vì chỉ chăm chăm vào đề mẫu。
kết quả sẽ khác. Một vài trường THPT ở Hà Nội đã thử nghiệm mô hình 'luyện thi đại học không áp lực'， tập trung vào hiểu bản chất và sức khỏe tinh thần. Bước đầu， tỷ lệ đỗ đại học vẫn cao， mà học sinh không còn sợ hãi mỗi khi nhắc đến hai chữ 'luyện thi'.
