Hai giờ sángởinghiệpkinhdoanhKhigiấcmơgặpthựctếcanh cua Việt Nam， chị Lan vẫn ngồi trước màn hình máy tính， đôi mắt đỏ hoe vì thiếu ngủ. Chị đang kiểm tra đơn hàng cuối ngày cho cửa hàng thực phẩm hữu cơ trực tuyến mà chị mở cách đây tám tháng. Doanh thu tháng này đã vượt 200 triệu đồng， nhưng chị thú nhận: "Lợi nhuận thực tế chỉ bằng một nửa so với con số tôi từng mơ". Câu chuyện của chị Lan không phải cá biệt. Khởi nghiệp kinh doanh。với vô vàn lời hứa về tự do tài chính và làm chủ cuộc đời， đang cho thấy một bức tranh phức tạp hơn nhiều so với những gì các khóa học truyền cảm hứng thường vẽ ra.Số liệu từ Tổng cục Thống kê cho thấy trong 9 tháng đầu năm 2024， cả nước có hơn 110.000 doanh nghiệp thành lập mới， nhưng cũng có gần 70.000 doanh nghiệp rút lui khỏi thị trường. Tỷ lệ sống sót sau ba năm của các startup Việt Nam chỉ khoảng 20-30%。
theo một báo cáo của VinaCapital Ventures. Điều đáng nói là phần lớn thất bại không đến từ ý tưởng tồi. Anh Minh， cựu giám đốc marketing của một tập đoàn bán lẻ， đã đổ gần 2 tỷ đồng tiết kiệm vào một ứng dụng giao đồ ăn khu vực. Anh kể: "Tôi nghĩ mình hiểu thị trường. Nhưng tôi không hiểu nổi chi phí vận hành thực tế. Mỗi đơn hàng， tôi lỗ 15.000 đồng vì không tính được bài toán logistics". Sau 14 tháng， anh đóng cửa， nợ thêm 400 triệu từ bạn bè.Vậy điều gì tạo nên sự khác biệt giữa người trụ được và người gục ngã?Quan sát từ những doanh nhân thành công ở giai đoạn đầu， tôi nhận thấy một điểm chung khá bất ngờ: họ không cố gắng trở thành "ông trùm" ngay lập tức. Chị Hương， người sáng lập chuỗi tiệm giặt ủi tự động tại TP.HCM， bắt đầu với đúng một cửa hàng trong hẻm nhỏ quận 3. Chị tự đứng quầy， tự giao nhận， tự xử lý phàn nàn của khách. "Tôi học được rằng khởi nghiệp kinh doanh không phải là làm cái gì đó to tát. Nó là làm cái nhỏ nhất， nhưng làm cho thật tốt， rồi mới nhân bản"。chị nói. Đến nay， chị có 12 chi nhánh， nhưng mất tới bốn năm cho hai chi nhánh đầu tiên.Một sai lầm phổ biến khác là đánh đồng khởi nghiệp với gọi vốn. Rất nhiều bạn trẻ lao vào viết pitch deck， tìm nhà đầu tư thiên thần trước khi có một đồng doanh thu. Anh Tuấn， cố vấn cho các dự án ươm tạo tại Đà Nẵng， thẳng thắn: "Nhà đầu tư không thiếu tiền. Họ thiếu niềm tin vào người có thể biến 100 triệu thành 1 tỷ. Nếu bạn chưa từng bán được hàng cho một người lạ， đừng mơ đến chuyện gọi vốn triệu đô". Thực tế， nhiều doanh nghiệp nhỏ và vừa thành công nhất Việt Nam lại chọn con đường tự lực: dùng vốn tự có， tái đầu tư lợi nhuận， và mở rộng chậm nhưng chắc. Họ không lên báo。không diễn thuyết， nhưng vẫn tuyển thêm nhân viên mỗi năm.
Khởi nghiệp kinh doanh， xét cho cùng， là một chuỗi ngày giải quyết vấn đề。không phải một cuộc thi ý tưởng. Nó đòi hỏi sự kiên nhẫn với những con số nhỏ， sự tỉnh táo trước những lời hứa hẹn hào nhoáng， và trên hết， khả năng chấp nhận rằng thất bại sớm có thể là một lợi thế. Như chị Lan， sau khi suýt phá sản vì mở rộng quá nhanh， giờ đây chị chỉ tập trung vào một quận duy nhất. Doanh thu tăng chậm hơn， nhưng chị ngủ đủ giấc. Có lẽ， đó mới là thành công thực sự đầu tiên của một người khởi nghiệp.
