Anh Nguyễn Văn HùngửachữađồgiadụngtạinhàKhithợvườnlênngôcá chim dưới 100 nghìn， 42 tuổi， ở quận Bình Thạnh， TP.HCM， vừa tiễn người thợ sửa máy giặt với hoá đơn 1，2 triệu đồng. Chiếc máy giặt cửa ngang hiệu Electrolux của gia đình anh bỗng dưng kêu to như máy cày rồi ngừng quay. Gọi trung tâm bảo hành chính hãng， anh được báo giá 2，5 triệu đồng và phải chờ ba ngày. Trong lúc bế tắc， anh tìm đến một thợ sửa chữa đồ gia dụng tự do qua lời giới thiệu của hàng xóm. Người thợ này đến sau 30 phút， loay hoay 45 phút và thay một chiếc vòng bi. Máy chạy êm ru. Câu chuyện của anh Hùng không hiếm gặp. Tại các đô thị lớn， dịch vụ sửa chữa đồ gia dụng tự phát đang lấp đầy khoảng trống mà các trung tâm chính hãng bỏ lại。nhưng cũng đặt ra không ít rủi ro.Tôi có dịp theo chân anh Trần Minh Tuấn， một thợ sửa chữa đồ gia dụng có tiếng ở khu vực Thủ Đức， trong một buổi sáng. Anh Tuấn mở chiếc túi vải bạt nặng trịch， bên trong là đủ loại dụng cụ: tua vít， đồng hồ vạn năng。
mỏ hàn， vài con tụ điện， và cả một cuốn sổ tay ghi chép giá linh kiện. Anh bảo: “Nghề này không cần bằng cấp， nhưng phải có kinh nghiệm. Máy giặt， tủ lạnh， điều hoà – mỗi thứ có bệnh riêng. Đoán sai là tốn tiền của khách” Anh kể về một ca khó: chiếc tủ lạnh Side-by-Side của một gia đình ở Vinhomes Central Park không đông đá， khách đã gọi hai thợ khác đến sửa nhưng không khỏi. Anh Tuấn kiểm tra và phát hiện cảm biến nhiệt độ bị hỏng， thay mất 600.000 đồng， trong khi một trung tâm báo giá thay cả block lạnh lên tới 8 triệu. Sự chênh lệch này lý giải vì sao ngày càng nhiều người tìm đến thợ tự do， bất chấp việc họ không có hoá đơn hay bảo hành dài hạn.Nhưng không phải câu chuyện nào cũng có kết thúc đẹp. Chị Lê Thị Mai， ở quận 7， từng gọi một thợ sửa chữa đồ gia dụng qua ứng dụng đặt dịch vụ. Anh ta đến， tháo tung chiếc máy rửa bát Bosch， rồi tuyên bố hỏng bo mạch， cần thay với giá 4，5 triệu đồng. Chị Mai nghi ngờ， gọi thợ khác kiểm tra lại. Kết quả: chỉ cần vệ sinh bơm thoát nước， chi phí 300.000 đồng. “Tôi suýt mất tiền oan. Từ đó， tôi chỉ tin người quen giới thiệu”， chị Mai nói. Câu chuyện của chị phản ánh mặt trái của thị trường sửa chữa đồ gia dụng tự do: thiếu minh bạch。giá cả tuỳ tiện， và người tiêu dùng dễ trở thành “gà” nếu không trang bị kiến thức cơ bản. Theo một khảo sát nhỏ của tôi với 20 hộ gia đình ở TP.HCM， 14 người cho biết họ từng bị “hét giá” khi sửa chữa đồ gia dụng， trong đó 9 người không dám phàn nàn vì sợ phiền phức.Vậy làm sao để vừa tiết kiệm， vừa an tâm?Anh Tuấn – người thợ tôi gặp – đưa ra vài nguyên tắc. Thứ nhất， với những thiết bị còn bảo hành， nên gọi hãng. Thứ hai， nếu đã hết bảo hành， hãy tìm hiểu triệu chứng qua mạng trước khi gọi thợ。
để không bị “dắt mũi”. Thứ ba， luôn yêu cầu thợ giải thích rõ nguyên nhân và báo giá trước khi sửa. “Tôi không sợ khách biết giá linh kiện. Sợ nhất là khách không hiểu gì， rồi nghe thợ dởm phán bừa”， anh Tuấn nói. Một giải pháp khác đang lên ngôi: các cộng đồng trực tuyến chia sẻ về sửa chữa đồ gia dụng， nơi người dùng trao đổi kinh nghiệm， tố cáo thợ kém uy tín， và thậm chí tự sửa những lỗi nhỏ. Trên một diễn đàn có hơn 50.000 thành viên， tôi thấy vô số bài viết hướng dẫn cách thay dây curoa máy giặt， vệ sinh điều hoà， hay reset tủ lạnh. Những chia sẻ về sửa chữa đồ gia dụng kiểu này đang dần thay đổi cách người tiêu dùng đối diện với sự cố trong nhà.Cuối tuần trước， tôi tự tay thay con role máy bơm nước cho nhà mình. Mất 20 phút。tốn 80.000 đồng tiền linh kiện. Nếu gọi thợ， có lẽ tôi mất 300.000 đồng. Niềm vui không nằm ở số tiền tiết kiệm， mà ở cảm giác mình chủ động được việc sửa chữa đồ gia dụng – thứ tưởng chừng chỉ thợ mới làm được. Tất nhiên， không phải ai cũng có thời gian và sự khéo léo. Nhưng trong bối cảnh giá dịch vụ ngày càng leo thang và chất lượng thợ không đồng đều， việc trang bị chút kiến thức cơ bản là khoản đầu tư không thừa. Các trung tâm bảo hành chính hãng nên nhìn lại mình: thời gian chờ đợi dài， giá cao， và thái độ đôi khi thiếu thiện chí đang đẩy khách hàng vào tay những người thợ tự do – những người có thể giỏi， có thể dở， nhưng ít nhất họ đến nhanh và lắng nghe. Thị trường sửa chữa đồ gia dụng tại Việt Nam đang ở giai đoạn “thợ vườn lên ngôi”. Và người tiêu dùng， như anh Hùng hay chị Mai， chỉ có thể tự bảo vệ mình bằng sự tỉnh táo.
