Chị Nguyễn Thu HàânbằngcôngviệcvàcuộcsốngKhidânvănphònghọccáchsốngchậmgiữaguồbánh tráng nướng， 34 tuổi， trưởng nhóm marketing tại một công ty công nghệ ở Hà Nội， kể rằng có những tuần chị chỉ ngủ 4 tiếng mỗi đêm. Điện thoại rung liên tục từ 11 giờ đêm đến 2 giờ sáng vì khách hàng ở múi giờ khác. Đến khi bác sĩ yêu cầu nhập viện vì kiệt sức， chị mới nhận ra mình đã đánh mất khái niệm 'cuộc sống' từ lúc nào. Câu chuyện của chị Hà không hiếm. Khảo sát của một nền tảng tuyển dụng lớn tại Việt Nam năm 2024 cho thấy 68% người lao động trong lĩnh vực văn phòng thừa nhận họ thường xuyên làm việc ngoài giờ， và hơn một nửa trong số đó không có ngày nghỉ trọn vẹn nào trong tháng. Nhưng có một làn sóng ngược dòng đang diễn ra: ngày càng nhiều người trẻ chọn hướng dẫn cân bằng công việc và cuộc sống như một kỹ năng bắt buộc。chứ không phải mục tiêu xa vời.Điều thú vị là hướng dẫn cân bằng công việc và cuộc sống không bắt đầu từ những lý thuyết cao siêu. Anh Trần Minh Quân， 29 tuổi。lập trình viên tự do， chia sẻ một thói quen nhỏ: mỗi sáng anh dành 15 phút ngồi uống cà phê mà không mở laptop， không kiểm tra email. 'Tôi từng nghĩ mình phải tận dụng từng giây để làm việc. Nhưng khi bắt đầu vẽ một đường ranh giới rõ ràng giữa giờ làm và giờ nghỉ， tôi nhận ra năng suất buổi chiều tăng gấp đôi'， Quân nói. Một nghiên cứu từ Đại học Kinh tế TP.HCM chỉ ra rằng những nhân viên có ít nhất 30 phút nghỉ trưa hoàn toàn tách biệt khỏi công việc có chỉ số hài lòng cao hơn 42% so với nhóm còn lại. Con số này đáng để suy ngẫm， bởi chúng ta thường đánh đổi sức khỏe tinh thần lấy những khoảng thời gian 'làm thêm' mà hiệu quả thực tế chẳng bao nhiêu.Vậy hướng dẫn cân bằng công việc và cuộc sống thực sự gồm những gì?Không có công thức chung， nhưng có vài nguyên tắc mà tôi thấy hiệu quả sau nhiều năm quan sát. Thứ nhất， hãy xác định 'giờ chết' – thời điểm bạn tắt hẳn thông báo công việc. Với chị Hà， đó là 8 giờ tối. Chị mua một chiếc đồng hồ báo thức riêng cho việc này và để điện thoại ở phòng khác. Thứ hai， học cách nói 'không' với những yêu cầu không nằm trong mô tả công việc. Nghe có vẻ đơn giản， nhưng theo chuyên gia tâm lý học tổ chức Lê Thị Mai， rất nhiều người Việt Nam mắc hội chứng 'sợ làm mất lòng'， dẫn đến việc ôm đồm rồi tự đẩy mình vào bẫy kiệt sức. Thứ ba， tạo ra những 'nghi thức chuyển tiếp' – ví dụ， sau khi tan làm。
bạn đi bộ 10 phút quanh khu nhà trước khi bước vào cửa. Não bộ cần tín hiệu vật lý để hiểu rằng công việc đã kết thúc.Một góc nhìn khác đáng chú ý: hướng dẫn cân bằng công việc và cuộc sống không chỉ là câu chuyện cá nhân. Nó là vấn đề hệ thống. Ở Nhật Bản， sau cái chết của một nữ phóng viên 31 tuổi vì làm thêm 159 giờ mỗi tháng。chính phủ đã ban hành luật giới hạn giờ làm thêm. Tại Việt Nam， dù Bộ luật Lao động 2019 quy định rõ thời giờ làm việc bình thường không quá 8 giờ/ngày， nhưng việc thực thi còn lỏng lẻo. Nhiều doanh nghiệp vẫn ngầm khuyến khích văn hóa 'ở lại muộn mới là nhân viên tốt'. Tôi từng chứng kiến một quản lý cấp trung ở quận 1， TP.HCM， bị đồng nghiệp đánh giá là 'thiếu nhiệt huyết' chỉ vì cô ấy rời văn phòng đúng 5 giờ chiều. Điều này cần thay đổi từ cả hai phía: người lao động dám đặt ranh giới， và người sử dụng lao động đánh giá kết quả thay vì thời gian ngồi trong văn phòng.Cuối cùng， hãy nhớ rằng hướng dẫn cân bằng công việc và cuộc sống không phải là đích đến hoàn hảo. Sẽ có những tuần bạn phải 'phá lệ' vì dự án gấp. Sẽ có những ngày bạn cảm thấy tội lỗi khi không trả lời tin nhắn. Nhưng như chị Hà nói sau ba tháng áp dụng lịch trình mới: 'Tôi không còn sống để làm việc. Tôi làm việc để sống.' Đó có lẽ là bài học đắt giá nhất mà bất kỳ ai trong chúng ta cũng cần ghi nhớ， giữa một thị trường lao động ngày càng cạnh tranh và kết nối không ngừng.
