ôi từng có thói quen mở FacebookửdụngmạngxãhộihiệuquảGócnhìntừmộtngườitừngnghiệnlướcá ngừ mùa mưa， Instagram rồi lướt vô thức hàng giờ liền. Đến khi nhận ra mình đã bỏ lỡ buổi tối bên gia đình chỉ vì mải xem story của người dưng， tôi mới tự hỏi: mình đang dùng mạng xã hội hay bị nó dùng?Sử dụng mạng xã hội hiệu quả không phải là chuyện lý thuyết suông. Nó bắt đầu từ việc thừa nhận rằng mỗi phút lướt feed là một phút ta đánh đổi.Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Lan (ĐH Khoa học Xã hội và Nhân văn) từng nói với tôi trong một buổi phỏng vấn: “Người dùng thông minh là người đặt ra giới hạn trước khi mở app， không phải sau khi đã lướt mệt nhoài” Tôi thử nghiệm. Đặt hẹn giờ 15 phút mỗi lần vào Facebook. Kết quả tuần đầu thật thảm hại – tôi bấm tắt thông báo hẹn giờ 4 lần chỉ trong một buổi sáng. Nhưng sang tuần thứ ba。
tôi bắt đầu thấy dễ chịu hơn khi không còn bị cuốn vào những video ngắn vô thưởng vô phạt. Sử dụng mạng xã hội hiệu quả， với tôi， bắt đầu từ những cuộc đấu tranh nhỏ như thế.Một đồng nghiệp cũ của tôi – chị Hương， 34 tuổi， làm marketing – có cách rất riêng. Chị không xóa app。không tắt thông báo. Thay vào đó， chị dành 10 phút đầu mỗi sáng để lướt feed có chủ đích: chỉ xem các nhóm chuyên môn， lưu lại bài viết hữu ích， bỏ theo dõi những tài khoản chỉ đăng nội dung gây nghiện. “Tôi coi mạng xã hội như một tờ báo cá nhân. Tôi chọn đọc gì， bỏ gì. Đừng để thuật toán chọn thay mình” chị nói. Cách này giúp chị vừa cập nhật xu hướng vừa không bị xao nhãng. Sử dụng mạng xã hội hiệu quả， suy cho cùng， là kiểm soát được dòng chảy thông tin chứ không phải cắt bỏ hoàn toàn.Tôi cũng từng thử cai nghiện mạng xã hội bằng cách xóa ứng dụng. Kết quả: ba ngày đầu vật vã， ngày thứ tư tôi tải lại và còn dùng nhiều hơn trước. Bài học rút ra: cấm đoán không hiệu quả bằng thay đổi cách dùng. Giờ đây。tôi quy định rõ ràng – không mở mạng xã hội trong 30 phút đầu sau khi thức dậy và 30 phút trước khi ngủ. Buổi trưa， tôi dùng 15 phút để kiểm tra tin nhắn công việc. Thời gian còn lại， tôi tập trung làm việc hoặc trò chuyện trực tiếp. Sử dụng mạng xã hội hiệu quả với tôi là vậy: không cần khắt khe， chỉ cần kỷ luật nhẹ nhàng nhưng đều đặn.Điều tôi nhận ra sau gần một năm thay đổi: mạng xã hội không xấu， chỉ có cách dùng thiếu ý thức mới gây hại. Một người bạn của tôi ở Đà Nẵng kiếm được hợp đồng thiết kế đầu tiên nhờ một bài đăng trên LinkedIn. Một người khác lại mất việc vì dành quá nhiều thời gian lướt TikTok trong giờ làm. Ranh giới mong manh ấy nằm ở chỗ ta có đặt ra mục tiêu cụ thể cho từng lần đăng nhập hay không. Sử dụng mạng xã hội hiệu quả là khi ta biết mình cần gì ở nó – thông tin， kết nối， giải trí có kiểm soát – và dừng lại đúng lúc.
