Chị Nguyễn Thị HoaùngnổChuyệntừnhữngphiênlivestreamtrămtriệbột mì gần đây， 34 tuổi， ở Hải Phòng。bắt đầu bán hàng qua Facebook từ năm 2019 với số vốn 5 triệu đồng. Đến nay， doanh thu mỗi tháng từ kinh doanh online của chị đạt gần 800 triệu đồng， chủ yếu nhờ các phiên livestream vào khung giờ vàng 20h-22h. “Có đêm， đơn hàng về nhiều đến mức tôi phải nhờ chồng và hai nhân viên đóng gói đến 2 giờ sáng”， chị Hoa kể. Câu chuyện của chị không phải cá biệt. Theo báo cáo của Sapo và Metric， tổng doanh thu bán lẻ trực tuyến tại Việt Nam năm 2023 ước đạt 20，5 tỷ USD， tăng 25% so với năm trước. Sự dịch chuyển lên sàn thương mại điện tử và mạng xã hội đang tái định hình cách người Việt mua sắm， đồng thời mở ra cơ hội cho bất kỳ ai biết nắm bắt.

Điều làm nên khác biệt giữa người thành công và kẻ bỏ cuộc trong kinh doanh online không nằm ở vốn liếng. Tôi từng chứng kiến một cửa hàng thời trang ở quận 3， TP.HCM， đổ hàng trăm triệu đồng vào quảng cáo Facebook nhưng chỉ sau ba tháng đã đóng cửa vì tỷ lệ chuyển đổi dưới 0，5%. Ngược lại。một nhóm bạn trẻ ở Đà Nẵng bán đặc sản miền Trung chỉ với 20 triệu đồng vốn ban đầu， nhưng họ dành hàng giờ mỗi ngày để trả lời từng bình luận， ghi chú sở thích của khách， và gửi tặng kèm những món quà nhỏ. Sáu tháng sau， nhóm này đạt 10.000 đơn hàng， doanh thu hơn 2 tỷ đồng. Sự khác biệt?Họ hiểu rằng kinh doanh online không phải là cuộc đua ngân sách quảng cáo， mà là cuộc chiến giành niềm tin. Một nghiên cứu của NielsenIQ công bố tháng 4/2024 cho thấy 78% người tiêu dùng Việt Nam sẵn sàng mua lại từ người bán mà họ từng tương tác cá nhân， cao hơn hẳn so với 45% đối với thương hiệu lớn không có tương tác.Livestream đang trở thành vũ khí chính. Chỉ riêng nền tảng TikTok Shop， trong năm 2023。các phiên livestream tại Việt Nam đã tạo ra GMV (tổng giá trị hàng hóa) gấp 4 lần so với năm 2022. Nhưng không phải cứ lên sóng là có đơn. Chị Hoa chia sẻ: “Tôi mất 6 tháng để hiểu khách hàng của mình muốn gì. Ban đầu tôi nói quá nhiều về sản phẩm， sau đó tôi chuyển sang kể chuyện， đặt câu hỏi， và chỉ chốt đơn khi thấy bình luận hỏi mua”. Một sai lầm phổ biến khác là ôm đồm quá nhiều mặt hàng. Một chủ shop ở Cần Thơ từng bán đủ thứ từ mỹ phẩm đến đồ gia dụng， nhưng doanh thu lẹt đẹt. Khi anh quyết định chỉ tập trung vào một dòng sản phẩm duy nhất – nước mắm truyền thống – doanh số tăng gấp 7 lần sau 4 tháng. Sự tập trung giúp anh xây dựng uy tín và tối ưu chi phí vận hành.Vậy đâu là điểm nghẽn lớn nhất của kinh doanh online hiện nay?

Không phải là công nghệ， mà là logistics và quản lý dòng tiền. Tôi có dịp nói chuyện với một chủ doanh nghiệp nhỏ ở Bình Dương， người từng có tháng đạt 300 triệu đồng doanh thu nhưng lợi nhuận âm vì chi phí vận chuyển và hoàn hàng quá cao. “Khách đặt 10 đơn thì 3 đơn hoàn， mỗi đơn hoàn tôi mất 40.000 đồng tiền ship。chưa kể hàng hư hỏng”， anh nói. Giải pháp anh áp dụng sau đó là chuyển sang mô hình đặt cọc 20% cho các đơn hàng giá trị cao， đồng thời ký hợp đồng với một đơn vị vận chuyển có chính sách hoàn hàng linh hoạt. Tỷ lệ hoàn hàng giảm từ 30% xuống còn 8% sau hai tháng. Đây là bài học xương máu mà không trường lớp nào dạy， chỉ có thực chiến mới thấm.Nhìn về nửa cuối năm 2024， tôi cho rằng kinh doanh online tại Việt Nam sẽ chứng kiến làn sóng dịch chuyển sang các nền tảng video ngắn và mua sắm qua tin nhắn. Zalo hiện có hơn 70 triệu người dùng， và nhiều shop đang tận dụng Zalo OA để gửi thông báo đơn hàng， chăm sóc khách cũ. Một chủ shop bán hoa quả nhập khẩu ở Hà Nội chia sẻ rằng doanh thu từ Zalo chiếm 40% tổng doanh số， nhờ vào việc gửi ảnh thực tế mỗi lô hàng về. Sự đơn giản， gần gũi và nhất quán trong trải nghiệm khách hàng đang trở thành lợi thế cạnh tranh. Không cần những chiến lược hoành tráng， chỉ cần bạn hiểu rõ khách hàng của mình và kiên trì tối ưu từng điểm chạm nhỏ。

kinh doanh online vẫn là mảnh đất màu mỡ cho những ai dám làm và dám sửa sai.